strona gwna > wstp
wybierz miasto:
B C D G K L N O P R S T W Z KONKURSY

Lublin
Galeria Gardzienice
Julita Malinowska, "Relokacje"
07.02.2019 - 04.03.2019

Relokacja, idc bezporednio za definicj wskazan nam przez sownik, jest niezaprzeczalnie przemieszczeniem, zmian miejsca pobytu, rozmieszczeniem. Relokowa wg. ju funkcjonujcej definicji mona prawie wszystko, od miejsca pracy do np. miejsca zamieszkania itp. Jak wiemy z historii relokacja miaa miejsce niejednokrotnie, w rnych aspektach. Temat ten jest cigle aktualny, w zmiennym nateniu. Rwnie i  w sztuce. Jak wiemy relokacje pewnych elementw staway si podwalinami nowych stylw w sztuce. Odkrycia Pompei czy Herkulanum day nam Klasycyzm.
Przenoszc si czasowo wstecz na chwil zatrzymajmy nad sylwetk jednego z najbardziej rozpoznawalnych na wiecie malarzy. Poznajmy impresjonist, Eduardo Maneta, ktry swoje miejsce odnajdywa w Luwrze, mekce artystw. Otoczony dzieami wielkich Mistrzw pragn studiowa i  kopiowa ich dziea, gdy widzia w nich najwiksz nauk jak sztuka moga mu da. Pielgnowa w sobie marzenie by stworzy dzieo na wzr tycjanowskiego „Koncertu Wiejskiego” i wrzuci je w wczesne realia. Stworzy now rzeczywisto, wypracowa wasny kontekst.
1863 rok przynis mu prezentacje w salonie Odrzuconych obrazu „niadanie na trawie”. Z  wiadomych pobudek obraz zosta uznany za nazbyt miay i wywoa skandal. Nago kobiety bya zbyt odwana i budzia zgorszenie. W dodatku jej werystyczne ujcie, spojrzenie wprost na ogldajcego byo zbyt wyzywajce i nie uzasadnione sztuk antyczn. Jedynie pragnieniem Artysty by na kartach wspczesnoci zapisa odrobin XVI wiecznego malarstwa i jego stylistyki.  Krytycy nie doszukali si powiza z antykiem, ani odwoa do wielkich mistrzw. Obraz jeszcze przez wiele lat nie cieszy si zrozumieniem.
Mamy 2019 Rok.  Z jednego z obrazw Julity Malinowskiej  patrzy na mnie Victorine Meurent, roznegliowana modelka ze „niadania na trawie”.  Usadowiona na drugim planie, w syntetycznej przestrzeni. Plan sugeruje nam morze i piasek, nasza modelka siedzi na play apic promienie soca. Na pierwszym planie nasz uwag skupia ubrana w czador kobieta. Jej odzienie jest czarne, zawiera drobne zote wstawki na mankietach, jedyna nago ktra j reprezentuje to fragment odkrytej stopy, a waciwie obu stp. Bohaterka pierwszego planu zsuna z nich czarne, ozdobione kokardami baleriny.  Intrygujcy jest fakt, i trzyma telefon, i zdecydowanym ruchem robi sobie zdjcie, tzw. selfie.  W tle z zaciekawieniem i w naszym kierunku spoglda modelka Maneta. Obie kobiety s skrajnie rne. Cho obraz ten nosi znamiona przedstawienia klasycznego i nadal reprezentuje pewne jego fragmenty jednak kontekst ulega zmianie. Jego odbir moe by podobny jak kiedy, a nawet skrajny i relatywny. Ten obraz w peni nam to uzasadnia. Dziel nas lata, lecz dzieo Maneta nie traci na aktualnoci. Szczeglnie w zestawieniu z kobiet z pierwszego planu.
Czy kobieta w czadorze to nowy typ modelki, czy jest to obraz wielokulturowego wiata, i skrajnoci jakie w nim panuj? Czy jest to ukryty przekaz o prbie podjcia dialogu? Czy moe zachta dla naszego postrzegania okalajcej nas rzeczywistoci. Zachta lub uwaga – patrzmy dalej i uwaniej. Na ile codzienne s takie przedstawienia. I co nas bardziej intryguje, jawna nago modelki czy pena niedopowiedze sylwetka kobiety w czadorze, ktra w tajemniczy sposb wykonuje zdjcie. „Selfie” staje si tu rwnie symbolem konsumpcyjnego wiata poerajcego wartoci i zmieniajcego idee. Jedyne co staje si w nim ponadczasowe to sztuka, na co w swojej twrczoci zdaje si zwraca uwag artystka.  Obrazy Julity Malinowskiej to przedstawienia wielowymiarowe i uniwersalne.
Artystka „relokuje” wybrane postacie z dzie wielkich mistrzw o duym znaczeniu historycznym lub niezwykle wane na mapie sztuki. Przenosi je do nowej rzeczywistoci cakowicie zmieniajc kontekst. Ale mimo to, ich przekaz pozostaje jak najbardziej aktualny. Czy wizerunek kobiety karmicej dziecko piersi z obrazu „Burza”, ukrytej przed ciekawskimi spojrzeniami w zarolach naprawd jest tak odlegy mentalnie? Czy widok karmicej piersi matki w miejscu publicznym nie budzi obecnie wicej negatywnych emocji ni niejeden ogromny bilbord reklamujcy dowolny produkt roznegliowan do granic moliwo modelk?  Czy czujemy si zawstydzeni spogldajc na uaktualnione przedstawienie Giorgione, czy ono nas oniemiela? Czy nowy antura, i okolicznoci jej towarzyszce jakkolwiek zmieniaj nasz sposb patrzenia? Dodatkowym podkrelnikiem powyszego przedstawienia jest alegoria matczynej mioci czyli autoportret artystki z crk. Jawno pewnych skojarze jest tu mocno zauwaalna. „La Tempesta” zatem pozostaje w swojej tematyce jak najbardziej aktualna. To co gorszyo widzw w zamierzchych czasach pozostaje dla wielu gorszce i dzi. Artystka w uzasadniony sposb siga do dzie klasykw. I robi to nie tylko z uwagi na niewtpliwy aspekt dekoracyjny przedstawionych postaci, ale take na ich znaczenie. A take baga niedopowiedze, ktre tym dzieom towarzysz od dziesitek lat. Warto zwrci uwag przy ogldaniu prac Artystki na niezwyke zjawisko postrzegania na nowo ju funkcjonujcych przedstawie w sztuce.  Jedyne co zdradza ukryte w ptnach postacie to nasza pami oryginau.  Artystka na swj malarski jzyk lokuje w ten sposb na swoich obrazach Infantk Magorzat z dziea Velazqueza, czy te "Kpic si" z obrazu Renoira. Relokuje lecz nie transponuje, jakby si mogo zdawa. Nie zabiera im charakteru oryginau, nie przetwarza. Ona je przywraca do obiegu niczego nie narzucajc. Ani im, ani nam.   / tekst kuratorski :Zuzanna Zubek - Gaska

Julita Malinowska, „niadanie”, 2018, olej na ptnie, 35 x 50 cm (inspirowane „niadaniem na trawie” Edouarda Maneta), mat. pras. Galerii Gardzienice
[zwi]

W lutowym „Arteonie” wystaw „Wielka Wojna”, odbywajc si w Muzeum Sztuki w odzi, recenzuje Agnieszka Salamon-Radecka. Jerzy Fober z kolei prezentuje sylwetk i rzebiarsk twrczo Stanisawa Kulona. Prezentacj „Trzy pocztki – 1918, 1945, 1989” we wrocawskim Muzeum Architektury omawia Karolina Majkowska. W stulecie Bauhausu seri przybliajc szko Waltera Gropiusa i fenomen tego ruchu inauguruje Wojciech Delikta. Aleksandra Sikorska komentuje premier filmu dokumentalnego „Walka: ycie i zaginiona twrczo Stanisawa Szukalskiego”.
Ponadto w najnowszym „Arteonie” w rubryce „Zaprojektowane” rodowisko wrocawskich artystw sztuk uytkowych omawia Julia Baszczyska. W „Archiwum” o wystawie „Advancing American Art” z 1947 roku pisze Diana Stelowska. Z kolei w dziale „Sztuka modych” Marcin Krajewski przedstawia graficzk Ewelin Koakowsk, a Aleksandra Kargul – Magdalen Obsadn. W lutowym „Arteonie” take inne recenzje i artykuy oraz aktualia i stae rubryki.

Okadka: Stanisaw Ignacy Witkiewicz, „Walka (Rbanie lasu)”, 1921-1922, farby olejne, ptno, Muzeum Sztuki w odzi

 

ad i nadzieja
Karolina Staszak

Jednym z najbardziej fascynujcych aspektw ludzkiego ycia – zarwno w wymiarze jednostkowym, jak i spoecznym – jest cige przeplatanie si konstrukcji z dekonstrukcj, budowania z burzeniem, (od)rodzenia z (ob)umieraniem – nie jako zwyczajnie nastpujcych po sobie, ale przede wszystkim siebie warunkujcych. Dopatrywanie si w rozkadzie i upadku okazji do twrczego powstania to odruch nadziei, ale take realizm oczekiwa poparty dowiadczeniami pokole. M.in. dlatego o wojnie – wyniszczajcym czasie penym (nie)ludzkich dramatw – moemy mwi jako o zjawisku kulturowym. W taki sposb I wojn wiatow przedstawili twrcy wystawy „Wielka Wojna” w dzkim Muzeum Sztuki, ktr dla „Arteonu” recenzuje Agnieszka Salamon-Radecka. Chocia pokaz wpisuje si w zeszoroczne obchody stulecia odzyskania przez Polsk niepodlegoci, nie przedstawia tytuowego konfliktu jako „apoteozy legionowego czynu”, lecz jako czas tak samo dramatyczny dla ludzi zaangaowanych po obu stronach tego konfliktu, czas – jak pisz organizatorzy – „przewartociowujcy wszystkie dziedziny ycia ludzkiego”. Mona by zada pytanie, czy takie uniwersalizowanie nie znieksztaca historycznej prawdy, ale byoby to pytanie z poziomu polityki, a nie indywidualnego, ludzkiego dowiadczenia, ktre sztuka moe sprbowa opowiedzie lub choby zasugerowa.
Tak jak robi to Stanisaw Kulon – w wielu jego realizacjach zapisane s dowiadczenia maego Stasia z okresu II wojny wiatowej. Na naszych amach sylwetk rzebiarza prezentuje Jerzy Fober, ktry podkrela, jako niezwykle istotny, zwizek dziea z biografi artysty, widoczny nie tylko w podejmowanych i reinterpretowanych tematach, ale przede wszystkim w wyborze tworzywa i w stosunku do niego – tworzywa, z ktrym czy Kulona niemal biologiczna wi. Drewno, cho zdecydowanie martwe, to bogate w „bolesne” ski – co jest charakterystyczne dla prac Kulona – sugeruje ycie, tak jak krucyfiks wykorzystujcy form gazki opowiada o yciu ze zdwojon moc. Rzeba jest jzykiem, w ktrym Kulon snuje refleksje o wszystkim, co dla niego istotne, a take buduje nim, na gruzach starego, swj wiat – wasny azyl, ale dostpny dla odbiorcy.
W roku 2019 przypada 80. rocznica wybuchu II wojny wiatowej, ktr placwki wystawiennicze na pewno bd chciay godnie odnotowa, ale take setna rocznica narodzin Bauhausu, nad ktrego fenomenem pochyla si w lutowym numerze Wojciech Delikta. Autor przypomina, e po wojennej katastrofie twrcy tej artystyczno-rzemielniczej szkoy dyli do „stworzenia nowej jednoci poprzez zespalanie wielu sztuk i kierunkw – jednoci majcej za podstaw czowieka”. Zaoenie brzmi dobrze, jednak wyobraenie tego nowoczesnego czowieka moe nieco przerazi, kiedy pomylimy o zdjciu z roku 1926 przedstawiajcym kobiet siedzc w fotelu „Wassily” Breuera, ktra pozuje w metalowej masce zaprojektowanej przez Oskara Schlemmera. Wyglda to troch jak fatalistyczna, prorocka wizja, gorzko drwica z zaoe nowoczesnoci – materializmu i funkcjonalizmu – czyli racjonalizacji wiata, stojcej przecie u rde jednej z najwikszych katastrof ludzkoci – Zagady. Na szczcie po niej wiat znw dowiadczy odrodzenia – dekonstrukcja wymusia konstrukcj, ruiny woay o odbudow. Godna podziwu jest ta determinacja, z jak ludzko potrafi podnosi si z katastrofy. Ogromny wkad w ten proces maj artyci –zarwno na poziomie spoecznym, kiedy prbuj zaprowadzi nowy, sensowny ad, jak i na poziomie jednostkowym, kiedy „tylko” w umiejtny sposb opowiadaj indywidualne historie, w ktrych wybrzmiewa nadzieja.

Okadka: Stanisaw Ignacy Witkiewicz, „Walka (Rbanie lasu)”, 1921-1922, farby olejne, ptno, Muzeum Sztuki w odzi