strona gwna > patronaty
wybierz miasto:
B C G K L N O P R S T U W Z

Bytom
Muzeum Grnolskie
"W rytmie buntu. Awangarda polska dwudziestolecia midzywojennego"
22.11.2017 - 22.04.2018
Patronat „Arteonu”

W sztuce polskiej rok 1917 jest uznawany za dat przeomow w kontekcie powstajcych nurtw awangardowych. Warty podkrelenia jest fakt, i w zryw stanowi kontynuacj podjtych na pocztku drugiego dziesiciolecia  XX wieku prb zrewolucjonizowania bdcych w stagnacji obszarw rodzimych rodowisk twrczych. Realizowane wwczas w Krakowie Wystawy Niezalenych (inspirowane francuskimi Salonami Odrzuconych) byy pierwsz zapowiedzi majcych wkrtce nastpi zmian. W rytmie buntu powstaway kolejne ugrupowania. W rytmie buntu wobec zastanych w kraju, tamszcych modych artystw norm, ale rwnie wobec cakowitego naladownictwa sztuki zachodnioeuropejskiej. Ekspresjonici, formici, Bunt, Rytm, Zwornik, Jednorg, Komitet Paryski, Szczep Szukalczykw herbu Rogate Serce…, a wrd nich przemieszczajcy si twrcy, goszcy potrzeb natychmiastowej artystycznej rewolucji. Przygotowywana w Muzeum Grnolskim ekspozycja stawia sobie za cel ukazanie rnorodnoci zjawisk tego okresu. Przyblia nowatorsk problematyk, miae formy wyrazu, a take niepoddajce si fali krytyki zdecydowane dziaania majce da w przyszoci grunt dla rodzcych si przez kolejne dziesiciolecia kontynuacji midzywojennych zryww awangardowych. Na ekspozycji w przewaajcej liczbie obecne s prace graficzne i rysunkowe, dla wielu twrcw stanowice najdoskonalsze medium obranych przez nich postaw. S rwnie prace rzebiarskie Xawerego Dunikowskiego (z okresu Wystaw Niezalenych), a take jednej z najbardziej kontrowersyjnych postaci polskiej sztuki – Stanisawa Szukalskiego (obok pracy rzebiarskiej, paskorzeba oraz prace na podou papierowym). Wyjtek malarski stanowi zesp wybranych prac przedstawicieli Komitetu Paryskiego. W Bytomiu mona oglda prace autorstwa m.in.: Zbigniewa Pronaszki, Leopolda Lewickiego, Tytusa Czyewskiego, Bolesawa Stawiskiego, Zygmunta Waliszewskiego, Leona Chwistka, Zofii Stryjeskiej, Witkacego, Rafaa Malczewskiego, Brunona Schulza, Stefana Mroziskiego, Stanisawa Szukalskiego i artystw Szczepu herbu Rogate Serce, Jzefa Czapskiego, Ewy unkiewicz-Rogoyskiej, Wiktorii Goryskiej, Jana Hrynkowskiego, Janusza Marii Brzeskiego czy Karola Hillera.

Witkacy, „Bajka”, 1932, tusz, akwarela, MGBSz 3281, mat. pras. Muzeum Grnolskiego w Bytomiu

[zwi]

   »

W lutowym „Arteonie”: Micha Haake recenzuje wystaw „Wyspiaski”, trwajc w Muzeum Narodowym w Krakowie, Marta Marsicka przedstawia twrczo Anny Ostoi z okazji prezentacji prac artystki w Zachcie, a pokazowi „Organizatorzy ycia. De Stijl, polska awangarda i design”, zorganizowanemu w dzkim Muzeum Sztuki, przyglda si Agnieszka Salamon-Radecka. Wojciech Delikta w tekcie „Ksi ciemnoci” przyblia sylwetk Ricka Owensa, ekscentrycznego projektanta mody z Kalifornii. Sawomir Marzec komentuje artyku ukasza Musielaka „Zmierzch instytucji”. W najnowszym „Arteonie” take Zofia Jabonowska-Ratajska omawia wystaw „Mikrokosmos rzeczy...” w Muzeum Warszawy, w rubryce „Sztuka modych” Marcin Krajewski prezentuje malarstwo Moniki Marchewki, a Karolina Staszak – Ewy Kozery. W cyklu „Rynek sztuki” Dorota aglewska pisze o tym, jak powinien wyglda wzorcowy dokument autentycznoci dziea i dlaczego bardzo trudno osign ten idea. Andrzej Biernacko z kolei komentuje spotkanie z Adamem Szymczykiem w warszawskiej ASP na Wydziale Zarzdzania Kultur Wizualn. W najnowszym „Arteonie” ponadto inne recenzje, komentarze, aktualia i stae rubryki.

Okadka: Stanisaw Wyspiaski, „Helenka z wazonem”, 1902, pastel, papier; 47,5 x 62,8 cm, Muzeum Narodowe w Krakowie

Fotomonta polski okresu dwudziestolecia midzywojennego, Zachta Pastwowa Galeria Sztuki, Warszawa, od 10.03. do 27.04.2003 r.

Marta Smoliska-Byczuk
Fotomonta – jzyk awangardy
Zorganizowana przez warszawsk Zacht wystawa „Fotomonta polski okresu dwudziestolecia midzywojennego” zaprezentowaa prace znamienne dla twrcw awangardowych, zainspirowanych poetyk dadaizmu i konstruktywizmu. Ustawiczny proces redefiniowania pojcia awangardy oraz wprowadzenie w orbit rozwaa sztuki uwikanej w kultur masow przyczyniy si do zainteresowania fotomontaem, do tej pory czsto marginalizowanym ze wzgldu na flirt z tak zwan sztuk „nisk”. Wydana w roku 2000 ksika Stanisawa Czekalskiego (konsultanta wystawy) pt. „Awangarda i mit racjonalizacji” oraz eksponowane w Zachcie prace po raz pierwszy w tak wieloaspektowy sposb przedstawiy rozmaite oblicza polskiego fotomontau.
Prezentacj rozpoczyna „Biegacz” Janusza Marii Brzeskiego z 1935 r., ukazujcy sylwetk sportowca w otoczeniu skonstruowanym z geometrycznych figur i elementw maszyny. Realizacja ta operuje motywami charakterystycznymi dla wczesnej epoki, zafascynowanej technicznym rozwojem, racjonalizacj i ekonomi produkcji, wiodcymi ku integracji czowieka z maszyn, ku ich idealnej symbiozie, dziki ktrej minimalny nakad pracy gwarantowa maksymalny efekt (amerykaskie koncepcje fordyzmu i tayloryzmu). Ide t, obok samej ikonografii, miaa ucielenia rwnie ekonomiczna technika tworzenia obrazu z gotowych, pocitych fotografii, pozwalajca na uzyskanie w krtkim czasie bardzo sugestywnego obrazu. Fotomonta nis wic z sob utopijn wizj realizacji jednego z rudymentarnych postulatw awangardy, domagajcego si roztopienia sztuki w yciu. Technika i moliwo szybkiego, masowego powielania obrazw, sklejanych z fragmentw fotografii, zdawaa si doskonale do tego nadawa i staa si jednym z gwnych mediw wypowiedzi awangardowych artystw. Czas pokaza, e niemoliwo leca ju u podstaw paradygmatu awangardy nie zostaa przezwyciona nawet przez fotomonta – sztuka nie stopia si z rzeczywistoci.

Margit Sielska, "Kompozycja z rk", 1934 r., Fot. Archiwum PGS Zachta

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym