strona gwna > patronaty
wybierz miasto:
B G J K L N O P S T U W Z KONKURSY
   »

W grudniowym „Arteonie” Agnieszka Salamon-Radecka recenzuje warszawskie wystawy niepodlegociowe: „Znaki wolnoci. O trwaniu polskiej tosamoci narodowej” w Zamku Krlewskim, „Krzyczc: Polska! Niepodlega 1918” w Muzeum Narodowym oraz „Niepodlege. Kobiety a dyskurs narodowy” w MSN. Wojciech Delikta pisze o berliskiej prezentacji dzie koreaskiej artystki Lee Bul w Gropius Bau, a Jdrzej Krystek przyblia histori realizacji i ide pomnika Wdzicznoci, wzniesionego przez poznaniakw jako wotum za odzyskanie przez Polsk niepodlegoci, zniszczonego zaraz po wybuchu II wojny wiatowej. Kajetan Giziski z kolei omawia 10. Triennale Grafiki Polskiej w Katowicach, a bydgosk wystaw „Wielo w jednoci. Offset, serigrafia, techniki cyfrowe i dziaania intermedialne w grafice polskiej” recenzuje Karolina Gre.
W najnowszym "Arteonie" take: Diana Stelowska omawia obecno odrodzonej Polski na tzw. wystawach wiatowych, odbywajcych si w dwudziestoleciu midzywojennym, a Sebastian Kochaniec przypomina koncepcj estetyki lwowianina Stanisawa Machniewicza. Ponadto w ramach rubryki „Duchowo w sztuce” Tomasz Bika usiuje zdefiniowa rnic pomidzy ikon a idolem. Micha Haake natomiast przyglda si motywom boonarodzeniowym w Katedrze Pnocnej w Pekinie. W grudniowym „Arteonie” ponadto aktualia i inne stae rubryki.


Okadka: Jacek Malczewski, „Hamlet polski”, 1903, olej, ptno, 100 x 148 cm, fot. Piotr Ligier, © Muzeum Narodowe w Warszawie

Bunt. Ekspresjonizm poznaski 1917-1925, Muzeum Narodowe w Poznaniu, 16.11.2003 r.-31.01.2004 r.

Monika Piotrowska
Bunt
„Zwiedzajcy po raz pierwszy wystaw, obejrzawszy si dookoa, odnosi wraenie, e z niego zadrwiono; (...) tu dla psychologa i psychjatry otwiera si niezmiernie ciekawe pole obserwacji.” („Kurier Poznaski”)
„Jeeli to, co wystawi Bunt, jest futuryzmem, ekspresjonizmem czy czem jeszcze inaczej najnowszem, to w kadym razie przecie jest brzydkiem.” („Gazeta Narodowa”)
„Dziea te bowiem to nie w zdecydowany obd warjatw, ktry swego czasu wstrt wzbudzi nawet w przyjmujcym wszystko potulnie berliczyku, ale to istotnie forma sztuki spragniona wypowiedzenia si.” („Posener Neuste Nachrichten“)

Pierwszego kwietnia 1918 r. w centrum Poznania, przy Wilhelmplatz, dzisiejszym placu Wolnoci otwarto wystaw Zrzeszenia Artystw Bunt. By to bunt w caej krasie - przeciw mieszczaskiej pruderii, spoecznemu kabotystwu i jakiejkolwiek zalenoci sztuki. Muzeum Narodowe w Poznaniu prezentuje pierwsz powojenn wystaw ekspresjonistycznej grupy.
Totalny charakter sztuki Buntu jest jednym z najwaniejszych atrybutw, ktre cz go z midzynarodow awangard lat 20. Pewnie dlatego prasa niemiecka obesza si z wystaw Buntu agodniej ni polska, blisza berliskim wydarzeniom artystycznym u progu lat 20., kiedy uwag metropolii ogniskoway ekspresjonistyczne grupy Der Sturm i Die Brcke. Sprawio to rwnie, e po wojnie Zachd doceni wag zjawiskowej na gruncie polskim grupy znacznie wczeniej ni Polska - szczeglnie dobitnie ilustruje w fakt prezentacja jej dokona na wielkiej wystawie „Central European Avant-Gardes: Exchange and Transformation, 1910-1930” (Los Angeles, Monachium, Berlin 2002-2003). W latach aktywnoci Buntu (1918-1920) bezporednie kontakty zwaszcza z lewicujc awangard galerii i czasopisma „Die Aktion”, ktra pokazaa wystaw grupy w Berlinie par miesicy od jej powstania, nie pozostawiaj wtpliwoci, e ruch ten mia rang daleko wykraczajc poza lokaln, poznask rewolt. Trzech czonkw grupy - Stanisaw i Magorzata Kubiccy oraz August Zamoyski - po jej rozwizaniu dalej rozwijao dziaalno artystyczn w kluczowych orodkach ycia artystycznego: Kubiccy wystawiali w Berlinie, Chicago i Moskwie, Zamoyski - w Paryu.
Charakterystyczne przy tym, e zwizany i z Buntem, i krakowskimi formistami August Zamoyski posiada od dawna ustalon pozycj w polskiej historii sztuki, skaniajcej si przez lata najchtniej ku lekko przykurzonej awangardzie Ecle de Paris, z ktr rodowisko krakowskie si identyfikowao. Niemiecki ekspresjonizm w wyniku niewybaczalnego naduycia ideologicznego Gyrgy Luccsa by posdzany o zwizki z faszyzmem, wic dyskwalifikowano go ju na starcie. Dopiero w latach 80. ekspresjonistyczny Bunt zaczto rehabilitowa. Od szeciu lat wiele do odkrywania roli wczesnej poznaskiej awangardy wnosi Lidia Guchowska z racji wieloletniej pracy badawczej nad dorobkiem maestwa Kubickich, ktry jest przedmiotem jej doktoratu na Uniwersytecie Humboldta w Berlinie. And last but not least – najszersze badania nad Buntem w ostatnim czasie przeprowadziy kuratorki wystawy Grayna Haasa i Agnieszka Salamon.
Muzeum Narodowe w Poznaniu wystaw Buntu otwiera kolejny etap. Towarzyszcy jej katalog to dokumentacja epoki, jaka powinna powsta dawno temu. Po raz pierwszy pojawia si tak rozlegy materia ilustracyjny i wielowtkowe teksty w jednym tomie. Na wystawie prezentowanych jest prawie 300 prac, w tym ok. 130 obiektw nigdzie dotd nie pokazywanych. Zaskakujcym odkryciem s wietne rzeby Skotarka i kilka grafik fantastycznie uzdolnionej, licznej crki Przybyszewskiego, Stasi, ktra krc w orbicie Buntu, wysza za Jana Panieskiego.
Niedorzeczno zarzutu amoralnoci, wysuwanego wobec pierwszej wystawy Buntu przez poznask pras i denuncjatora na policji, polegaa na tym, e „Pocaunek” Szmaja czy praca Zamoyskiego „Zdrj” - nieporwnanie odwaniejsza, przedstawiajca map i konia w miosnym ucisku - byy poszukiwaniem prawdy w nagoci oraz wyrazem wolnoci i ekstatycznej radoci w mioci. To czuje si dzi przed akwafort Zamoyskiego o tym samym motywie (rzeba nie istnieje). Sam Zamoyski nie triumfowa podczas wernisau w Salonie Odrzuconych. Nie dojecha, bo gdzie w Niemczech wplta si w bjk i zamknito go w areszcie. Kadym artyst Buntu targay rne namitnoci - kt inny powayby si na rewolt. Zamoyski za wici triumfy, wywoujc kaskady miechu podczas publicznych dyskusji, jakie grupa urzdzaa na wystawie - wyznaczano specjalne dyury, by objania dziea zwiedzajcym. Skandal „odrzucenia” przyciga przez cay miesic tumy. Niemal wszystkie prace zostay sprzedane.

Margarete Kubicka, "Hommage a Kubicki 2: Stanisaw Kubicki - agitator", akwarela

Artyku dostpny w wydaniu drukowanym