strona główna
wybierz miasto:
B G K L Ł O P R S T W Z KONKURSY

Gdańsk
Instytut Sztuki Wyspa
"Wyspa 3.0. Mapa i terytorium"
09.10.2015 - 15.12.2015

W tym roku mija 30 lat działalności artystycznej Wyspy, czyli gdańskiego środowiska artystycznego skupionego wokół tejże. Wyspa zaczerpnęła swoją nazwę od Wyspy Spichrzów, miejsca wystawienniczego i kulturotwórczego młodych artystów związanych z Państwową Wyższą Szkołą Sztuk Plastycznych w Gdańsku (obecnie Akademia Sztuk Pięknych). Wędrując i ewoluując poprzez Wyspę Spichrzów, Galerię Wyspa, Otwarte Atelier, wreszcie tworząc dolnomiejską Łaźnię i zagospodarowując tereny dawnej Stoczni Gdańskiej zakładając Modelarnię oraz Instytut Sztuki Wyspa, zakotwiczyła w tym ostatnim.
Wyspa 3. 0. Mapa i terytorium
to tytuł wystawy jubileuszowej, która z jednej strony jest próbą zmierzenia się z historią działalności Wyspy, jej podsumowaniem: pokazane zostaną historyczne dzieła sztuki, archiwalia i wspomnienia żyjących uczestników sceny artystycznej Gdańska od 1985 roku. Z drugiej strony stanowi otwarcie na nowy etap działalności, na nowe perspektywy zaangażowanego uczestnictwa w artystycznym, społecznie i politycznie aktywnym środowisku Gdańskim.
Odkrycie ścieżek i dróg rozwoju, punktów zagęszczenia energii i jej ponownej entropii, szlaków krystalizacji myśli i form organizacji jest przedsięwzięciem wymagającym, zwłaszcza gdy dotyczy trzech dekad funkcjonowania żywego organizmu, jakim jest artystyczna scena Gdańska skupiona wokół Wyspy. Mapa, która pragnie rozrysować tą topografię, musi uwzględnić dynamikę działań, pracować pomiędzy kolejnymi obszarami i środowiskami, zaznaczać sojusze i konflikty, początki i końce, musi być również otwarta na terytorium, które dopiero widać na horyzoncie...
Wystawa Wyspa 3.0. pragnie działać w podobny sposób, jak jedno z pierwszych działań Grzegorza Klamana, który w akcji Koryto (1988) zakopuje na Wyspie Spichrzów kawałki mięsa wraz z książkami – pragnie być kolejną warstwą znaczeń, która w całej dwuznaczności odsłonięcia i zakrycia uwidoczni ciągłość sensu działań na Fortach Napoleońskich, Wyspie Spichrzów, w galerii na ul. Chlebnickiej, w Łaźni Miejskiej, w Modelarni i na Stoczni.
Najbardziej pierwotnym podłożem tego uwarstwienia jest przestrzeń Gdańska pokryta siatką linii łączących kolejne miejsca aktywności tego środowiska. Siatka ta biegnie od Fortów Napoleońskich, na których od 1986 r. Kazimierz Kowalczyk budował swoje wielkoskalowe rysunki z desek na ziemi; przez zamarzniętą rzekę, która była miejscem pierwszych akcji Grzegorza Klamana i dalej przez Wyspę Spichrzów i galerię na Chlebnickiej, będącymi katalizatorem młodego środowiska Gdańska oraz Łaźnie Miejską (dzisiejsze CSW Łaźnia) i w końcu Stocznię; siatka ta odznacza się wewnętrzną logiką, która łączy miejsca zdegradowane i zmarginalizowane, tam upatrując możliwości kreowania niezależnej wspólnoty opartej na swobodzie ekspresji. Logika tych połączeń nie wynika jedynie z uwarunkowań historycznych, takich jak rygorystyczny dualizm świata sztuki początku lat 80.-tych (sztuka oficjalna i sztuka wspomagana przez kościół) i kontestacyjne nastroje czasów stanu wojennego, ale również z pewnej strategii politycznej i aktywistycznej, która przez trzy dekady opierała się na kooperacji artystów mającej na celu tworzenie niezależnych miejsc sztuki na mapie Gdańska.
W kolejnej warstwie wybrzmiewa właśnie ten agorafilski, wzbogacający przestrzeń publiczną impuls do odzyskiwania miejsc zaniedbanych, pustostanów, nie-miejsc. Już od pierwszych warsztatów Projekt Wyspa w 1992 r. środowisko, którego częścią i współtwórcą była Wyspa, postulowało rewitalizację przestrzeni miejskiej narzędziami sztuki, a także projekt utworzenia wolnych pracowni artystycznych i otwartych przestrzeni prezentacji sztuki. Zawiązanie Fundacji Otwarte Atelier (A. Awsiej, Z. Sajnóg, G. Klaman, M. Rogulski) pozwoliło na otwarcie budynku starej Łaźni Miejskiej, która od 1994 r.  wkroczyła na drogę transformacji w CSW Łaźnia pod opieką Fundacji Wyspa Progress. Te pionierskie na skalę ogólnopolską wydarzenia zostały powtórzone na Stoczni Gdańskiej. W 2002 r. dzięki staraniom Fundacji i grupy Lowres otwarto w stoczniowym budynku Modelarnii całkowicie niezależny kooperatyw artystyczny z otwartymi pracowniami i przestrzenią prezentacji sztuki. W 2004 natomiast Fundacja przejęła i zrewitalizowała budynek ZSBO (Zasadniczej Szkoły Budowy Okrętów przy Stoczni Gdańskiej im. Lenina), w którym dzisiaj mieści się IS Wyspa. Inicjatywy te zakwalifikować można w równym stopniu do kręgu zjawisk artystycznych jak i form aktywizmu miejskiego, które skumulowany kapitał symboliczny potrafiły transformować w artefakty życia społecznego i obiekty żyjące w przestrzeni miejskiej.
Z siatką terenów oraz siatką form organizacji koresponduje również siatka wyborów artystycznych. Neoekspresjonizm l. 80-tych, sztuka krytyczna lat 90.-tych, jej kontynuacja w XXI w. oraz rozwój sztuki zaangażowanej na Stoczni stanowią zjawiska jednocześnie równoległe do rozwoju sztuki w Polsce jak i zupełnie osobne w stosunku do niej. Sztukę trzech ostatnich dekad w Gdańsku określa bardzo silne odniesienie do kontekstu pracy- historycznego, urbanistycznego i ekologiczno- politycznego. Być może stanowi nawet najsilniejszą nić łączącą te tak różne zjawiska. Owa praktyka działania w związku z otoczeniem sama również przeszła swoją ewolucję- od postawy romantycznego i metafizycznego związku z rzeczywistością w działaniach land-artowych i nowoekspresyjnych przez dekonstrukcję ukrytych mechanizmów władzy-wiedzy w sztuce krytycznej po postawę odpowiedzialności historycznej i obywatelskiej na Stoczni. Zmienność i trwałość tych strategii łączy się z pewnym nadmiarem (czasem prowadzącym do erupcji) w pojęciu artysty, który jest także aktywistą, strategiem, producentem faktów życia publicznego i przedsiębiorcą siebie.
Ów nadmiar, mobilność, wymykanie się definicjom w planie artystycznym, urbanistycznym i politycznym nasuwa się nieodłącznie w myśleniu o sztuce artystów związanych z Wyspa i jednocześnie stanowi jej moment najbardziej nieuchwytny, a przez to najciekawszy. Wszelkie próby jego prezentacji muszą pozostawiać nieusuwalną resztę, muszą zaznaczać i nakreślać kontur tego nadmiaru. Docieranie do tych faktów, za pomocą materiałów archiwalnych, dzieł sztuki, wycieczek czy cyfrowych metod wizualizowania informacji (którymi wystawa jubileuszowa będzie operowała) ma na celu przekroczenie artefaktu w kierunku wykazania aktualności samej strategii działania i niemożliwości zamknięcia procesu, który kształtuje tą sztukę od trzydziestu lat.
Projekt Mapa i terytorium składa się z trzech integralnie powiązanych ze sobą części: prezentacji prac artystycznych twórców, którzy byli związani z Wyspą w różnych momentach jej działalności i pokazu dzieł kanonicznych dla środowiska gdańskiego ostatnich 30 lat; upublicznienia w internecie na zasadach wolnej licencji całego zasobu archiwalnego IS Wyspa, który obejmuje 8200 filmów i fotografii oraz publikacji katalogu, w którym znajdą się artykuły wybitnych polskich i zagranicznych historyków sztuki, wywiady, bogaty materiał wizualny i kalendarium działań środowiska skoncentrowanego wokół Wyspy.
Kurator: Adam Mandziejewski

Grupa “Aby Space”, Paweł Kwaśniewski, Performance, 1993, Dawna Łaźnia Miejska, wystawa “Sztuka – Miasto – Maszyna”, materiały prasowe IS Wyspa

[zwiń]

   »
Coś do powiedzenia

Karolina Staszak

 

Subtelny, wykształcony i doskonale poinformowany o tym, co modne, krytyk może nagle stanąć przed obrazem, w którym wszystko, co namalowane, wydaje się »jak żywe« i zachwycać się właśnie perfekcją wykonania. Cóż, że nie czyni tego tak naiwnie, jak przeciętny odbiorca, lecz w sposób przewrotny rozkoszuje się grą, jaką artysta prowadzi z rzeczywistością, zbliżając się do niej jak tylko można najbardziej, zatracając »

reklama
reklama
reklama